Isabel II.aren Erregealdiaren Amaiera: Krisiak eta Iraultza Loriatsua
Isabel II.aren erregealdiaren azken urteetan, Espainiako politika moderatuen esku zegoen nagusiki, baina ekonomia arloan printzipio progresistak nagusitzen ziren. Garai honetan, hazkunde ekonomikoa, erreforma administratiboak eta militarren protagonismoa izan ziren ezaugarri nagusiak.
Kanpo-politika eta Estatuaren Hedapena
Espainiak eraso eta esku-hartze ugari izan zituen atzerrian, hala nola Mexikon, Kontxintxinan eta Perun. Helburua Espainiaren eragina zabaltzea eta botere handiagoa lortzea zen, beti ere militarren parte-hartze aktiboarekin. Barnean, Estatua eta administrazio publikoa nabarmen hazi ziren, funtzionario kopurua handituz eta Estatuaren izaera zentralista indartuz.
Isabel II.aren Erregealdiaren Krisiak (1863-1868)
Gobernuaren Ezegonkortasuna eta Erreginaren Jarrera
Gobernu aldi luzeek krisia izan zuten 1863ko martxoan, eta Isabel II.ak Narváez jeneralari agindu zion berriz gobernua eratzea. Horrela hasi ziren moderatuen azken urteak (1863-1868).
Erreginaren jarrera arazo iturri izan zen. Klerikalen talde baten eraginez, Isabel II.ak Pio IX.a Aita Santuaren alde egin zuen, eta horren ondorioz, Espainia Italiaren aurka jarri zen. Italia oso batuta zegoen arren, Aita Santuak uko egin zion Erroma erresuma berrian sartzeari. Isabelen jarrera horrek ospe txarra ekarri zion.
Castelarrek ere gogor kritikatu zuen erregina, zor publikoa murrizteko bere ondare guztia ez emateagatik.
Pronuntziamendu Militarrak eta Krisi Ekonomikoa
1866an, Prim jeneralak gobernuaren aurkako matxinada bat antolatu zuen, baina huts egin zuen. Handik gutxira, beste pronuntziamendu militar bat gertatu zen Madrilgo San Juan kuartelean.
Urte berean, 1866ko krisi ekonomikoak ekoizpen-sektore guztietan eta finantzetan izan zuen eragina. Finantza eta industria krisiaz gain, hornigaien krisia ere sortu zen. Europako ia burtsa guztietan beherakadak (kraka) gertatu ziren, eta trenbidearen eraikuntzan ere kalte handiak izan ziren.
Iraultza Loriatsurako Bidea
Ostendeko Ituna (1866)
Madrilgo San Juan pronuntziamenduaren ondoren, bi hilabetera, Ostendeko Ituna sinatu zen Belgikan. Itun hau Alderdi Progresistek eta Alderdi Demokratek sinatu zuten, Isabel II.a tronutik kendu eta benetako liberalismoa ezartzeko helburuarekin. Batasun Liberalekoak ere bat egin zuten itun horrekin handik gutxira.
1868ko Iraultza Loriatsua
1868ko irailean, Cadizko pronuntziamendua prestatzen hasi ziren, gerora "La Gloriosa" izenez ezagutuko zena. Iraileko altxamendu militarraren ostean, progresisten, unionisten eta demokraten artean Iraultza Loriatsua izenez ezagutzen den mugimendu iraultzailea sortu zen.
Alcoleako matxinadan erreginaren aldeko tropak garaitu zituzten. Isabel II.a Donostian eta Lekeition igarotzen zituen udako oporrak, eta gertaera horren ondorioz Parisera erbesteratu zen. Horrela amaitu zen Isabel II.aren erregealdia.