Isabel II.a: Hamarkada Moderatua (1844-1854)

Isabel II.aren Erregealdia (1844-1868)

Hamarkada Moderatua (1844-1854)

Printzipioak eta Erreformak

Moderatuen printzipioak eta erreformak:

• Printzipioak: Ordena publiko zorrotza eta administrazio zentralizatuaren kontrol politikoa ezartzea izan ziren.
• Erreformak:
  1. Milizia Nazionala kendu eta ordena publikoaren kidego berria sortu.
  2. Guardia Zibila sortu zen, izaera militarrarekin eta ordena publikoa eta jabetza pribatua zaintzeko eginkizunarekin, gobernuak probintzietan zuen ordezkari politikoaren aginduetara.
• Erabakiak:
  1. Hautaketa bidezko alkateak izendatzea ezabatu eta Gobernuak zuzenean izendatuko zituela ezarri zen.
  2. Inprenta eta prentsa zuzenean kontrolatu ziren.

1845eko Konstituzioa

1837ko Konstituzioaren “hobekuntza” modura aurkeztu zen arren, nazio-subiranotasunaren printzipioaren ordez subiranotasun banatua ezarri zuen, Gorteen agintea mugatuz eta erregearen pribilegioak handituz.

Klerikalismo Moderatua: 1851ko Konkordatua

Konkordatuaren arabera, Estatuko erlijio bakarra katolikoa zen. Aginte zibilak erlijioa defendatzeko betebeharra zuen.

Ondorio Nagusiak

• Gotzainei hezkuntzan esku hartzeko baimena eman zitzaien.
• Gobernuek doktrina herejeak zapaltzeko gotzainei laguntza ematen zieten.
• Erlijioari eta moralari buruzko lanetan zentsurazko gaitasuna ezarri zen.

Arlo politikoan, gobernu moderatuek bi lorpen garrantzitsu lortu zituzten: Erromak desamortizatutako ondasunak jabeen eskuetan geratzea eta Gotzainak aurkezteko eskubidea berritzea.

Administrazioaren Antolaketa eta Zentralizazioa

Moderatuek hiru helburu zituzten:

1. Ordena juridiko bateratua.
2. Administrazio zentralizatua.
3. Zerga bakarrak zituen Ogasuna.

Legeen Corpusa

Foru, lege eta ohitura bereziak ezabatu ziren.

Kodetze Batzorde Orokorra eratu zen jabetza pribatuaren defentsan oinarritutako Kode Zibilaren proiektua egiteko. 1851n Gobernuari aurkeztu zitzaion. 1899ko Kodea idazteko oinarrizko testua izan zen. 1848an Zigor Kode Berria onartu zen.

Zentralizazioa eta antolaketa administratiboa, Javier de Burgosek 1833an egindako lurralde-eraldaketan oinarritua, 1845etik aurrera sendotu zen.

Probintzia bakoitzaren agintea gobernadore zibilen esku utzi zen, eta herrietako alkateak haien agintepean jarri ziren. Aginte zentralaren eta tokiko agintearen arteko lotura sendotu zen, arinkeriak ezabatuz.

Estatu liberal burgesak gauzatutako eginkizun historiko bat herritar guztiei balioen eta onartutako ezagutzen multzo bera ezartzeko kultura- eta hezkuntza-sistema sortzea izan zen. Gizarte-kontrolerako kidego bat bermatu zen: herritarrak jakintzaren eta kultura-kapitalaren arabera hierarkizatzea. Hezkuntza politikoa zentralizatu eta maila askotan Frantziako ereduaren arabera antolatu zen.

Estatuko Ogasunaren nahastea eta eraginkortasunik eza gainditzeko, antzinako zerga ugariak joera modernoko gutxi batzuetan bateratu ziren, kobrantza arrazionalizatzeko.

Hamarkadaren Amaiera: Vicalvarada (1854ko uztaila) eta Manzanareseko Manifestua

1854ko uztailean, O’Donnell jeneral moderatuak gidatutako armadaren zati batek Vicálvaron altxamendua egin zuen, eta gobernuko tropei aurre egin zien. Manzanaresen Serrano jenerala elkartu zitzaion, eta biek Manifestua herrialdeari egitea erabaki zuten, promesa aurrerakoiekin.

Manifestua zabaldu zenetik, herri-asaldurak ugaritu egin ziren, eta Espainia ia osoa altxatu zen. Altxamendu militar moderatuak gainezka egin zuen eta herri-mugimendu aurrerakoia bihurtu zen, eta leku batzuetan langile-dimentsioak hartu zituen. Isabel II.a erreginak agintea Espartero jeneralaren esku utzi zuen.