Industria Iraultza, Nekazal Aldaketak eta Inperialismo
1. Hiru sistema nagusiak
- Domestic system: Nekazariek etxeko lana egiten zuten; hau da, produktuak ekoiztu eta saldu egiten zituzten.
- Putting-out system: Salerosleek ekoizpen-prozesua kontrolatzen hasi ziren; hartara, benetako enpresari txiki bihurtu ziren.
- Factory system: Langile asko fabriketan elkartu eta bertan produktuak ekoizten hasi ziren.
2. Ze faktoreren ondorioz izan zen Britainia Handia aitzindaria?
- Imperio koloniala: Britainia Handiak kolonia eta baliabide zabala kontrolatzen zuen.
- Merkataritza: Kanpo-merkataritzaren hedapena barne-merkataritzaren gorakadarekin lotuta zegoen.
- Testuinguru politikoa: Monarkia parlamentarioak egonkortasun politikoa bermatzen zuen, eta hori merkatarien eta enpresarien interesari mesede egin zion.
- Berrikuntzarako espiritua: Teknologia eta produkzio metodoen berrikuntzak sustatu ziren.
3. Nekazal Iraultzako aldaketak
3.1 Lurren itxieraren prozesua (Enclosure)
Lurren itxiera-prozesuan herri lurrak saldu eta itxi egin ziren; ondorioz, nekazari txikiak lur gutxiago zuten, askok lurrak galdu eta hirietara joan behar izan zuten, eta lur jabe handiek lurrak eskuratu zituzten.
3.2 Laborantza sistema berriak
Norfolk sistema: Sistemak laboreen bir-aldaketa eta abeltzaintza hobetu zituen, landare eta animalien kudeaketa egokituz, eta horrek produkzioa handitzen lagundu zuen.
3.3 Ondorioak
Ondorio nagusiak izan ziren: langile gehiago hirietan agertu ziren; aurrerapen teknologikoek nekazaritzan eragin zuten; eta lur jabe handiek lortutako irabaziak industria sektorean inbertitu zituzten.
5. Ohialgintzaren asmakizunak
Ohialgintza arloan agertu ziren aurrerapen eta tresnak:
- Kotoia
- Anezka hegalaria
- Spinning Jenny
- Mule Jenny
- Ehungailu mekanikoak
6. Bigarren Industrializazioari bultzada emandako faktoreak
- Berrikuntza teknologikoak
- Industria berriak
- Petrolioa
- Metal berriak
- Altzairuaren garapena
7. Aldaketak energiaren iturian, industrian eta garraioan
Adibidez: elektrizitatea eta petrolioa energiaren iturri berriak bihurtu ziren.
Industria arloan nabarmendu ziren: altzairua, metalezko aleazio berriak, industria kimikoa, automobilgintza eta aeronautika.
Garraioan garrantzitsuak izan ziren itsasontziak eta trenbideak.
8. Sozietate anonimoak eta Taylorismoa
Sozietate anonimoak (S.A.): enpresa-mota honetan inbertitzaileek gal ditzakete beren inbertitutako diruak; arrisku mugatua zen.
Taylorismoa: Lan-prozesua zatitu eta zeregin bakoitza planifikatu egiten zen; lanak espezialista txikitan antolatuz efizientzia handitzen saiatu ziren.
9. Inperialismoaren arrazoiak
- Arrazoi ekonomikoak: Lehengaien eta merkatu berrien beharra, eta Europako populazio gehikuntza.
- Arrazoi politikoak: Kolonia-hedapenak prestigioa eta boterea ematen zion estatuari.
- Arrazoi ideologikoak: Europarrek askotan uste zuten beren kastaren edo zibilizazioaren nagusitasuna, eta horrek beste lurraldeak menperatzeko justifikazio asmatzen zuen.
10. Okupazio-etapak eta kolonia-motak
10.1 Okupazio-etapak
- Itsasontziz esploratzea eta barrena sartzea
- Armen bidez lurraldea konkistatzea
- Eskualdea ustiatu eta garatu, lehenik lehengaiak ustiatuz eta gero azpiegiturak eraikiz
10.2 Kolonia-motak
- Populatze-kolonia: Lurraldeak europarrez beteko dira (adibidez, Australia).
- Ustiatzeko kolonia: Bertako lehengaiak ustiatzeko eta merkatuak sortzeko erabili ziren.