Industria Iraultza: Lehen eta Bigarren Aroaren Gakoak

Lehen Industria Iraultza

XVIII. mendean, makinek lekua eta inbertsio handia behar zutenez, lan-banaketa ezarri zen. Horri esker, produktibitatea areagotu eta produktuen prezioak jaitsi ziren.

Liberalismo ekonomikoaren ideia nagusiak

Askatasun ekonomikoaren printzipioak ekonomia zuzendu behar zuen:

• Langileak kontratatzea.
• Enpresak sortzea.
• Produktuen prezioak eta baldintzak erabakitzea.

Estatuak ez zuen ekonomian parte hartu behar, eskaintza eta eskariaren legeak erregulatzen baitzuen:

• Produktu-prezioak.
• Langileen soldatak.

Lan-banaketaren aldeko apustua egin zen: langile bakoitza ekoizpen-fase batean espezializatu zen, ekoizpena eta produktibitatea nabarmen handituz.

Garraioen Iraultza

Londres eta Edinburgo arteko bidaiaren denbora 10-12 egunetatik 13 ordu eta 45 minutura jaitsi zen trenari esker. Horrek bidaiaren osasunean onurak ekarri zituen, denbora gutxiago irauten zuelako.

Garraioen iraultzaren ondorioak

• Meatzaritza eta siderurgia: Sektore horiek garatu ziren eta lanbide berriak sortu ziren (tren-gidariak eta suginak).
• Merkataritza: Bidaia-denbora eta garraio-kostuak murriztu ziren.
• Ekonomia: Munduko ekonomiaren espezializazioa bultzatu zen.
• Gizartea: Eguneroko bizitza aldatu zen, dieta hobetuz eta emigrazioa erraztuz.

Bigarren Industria Iraultza

• Taylorismo: Ekoizpen-prozesua zeregin txikitan banatu eta iraupena kronometatzen zuen sistema.
• Trusta: Salgai baten ekoizpen-prozesua egiteko borondatez elkartzen diren enpresa multzoa.
• Holdinga: Enpresa-elkarte bat, non akzio gehien dituen enpresak besteak kontrolatzen dituen.
• Kartela: Jarduera-adar berean aritzen diren enpresen elkartea.
• Sozietate anonimoa: Enpresaren kapitala akzioetan zatitzen da; akzioak burtsan negoziatzen dira eta erosten dituena sozietateko bazkide bihurtzen da.

Industria Iraultzaren hedapena

Estatu Batuak industria-potentzia bihurtzeko arrazoiak

• Nekazaritza emankorra: Lur asko eta langile gutxi.
• Natura-baliabideak: Burdina eta ikatza ugari, ekoizpen espezializatua bultzatuz.
• Barne-merkatua: Kostatik kostara zeharkatzen zuen trenbide-sareari esker.
• Berrikuntza: Berrikuntza teknikoak eta lan-sistema berriak azkar aplikatu ziren.