Immunitate Mota eta Txertoak: Azalpen Osoa

Immunitate Mota eta Txertoak

1. Immunitate Naturala

Sortzetik: jaiotzetik dagoen immunitatea da, agente arrotzei aurre egiten diena.

Hartua: zenbait patogeno jakinekin kontaktuan jartzean lortzen dena.

1.1. Natural Aktiboa

Gaixotasuna pasatzean gertatzen da. Birusa edo bakteria baten antigenoekin kontaktuan jartzean, organismoak immunitatea lortzen du. Mikrobioak bigarren infekzioa garatzean, organismoak lehen defentsa organikoak (antigorputzak eta linfozitoak) erantzun azkarra ematen du patogenoaren aurka.

1.2. Natural Pasiboa

Organismoak behar dituen antigorputzak kanpotik jasotzen dira, ez dira ekoizten. Amarengandik datoz: haurdunaldian ama-antigorputzak zeharkatu egiten dute plazenta eta umea infekzioetatik babesten du. Edoskitzaroan, esnearen bidez ematen dira.

2. Immunitate Artifiziala

Artifiziala: medikuen bidez lortzen da, txertoen edo serumen inokulazioaren bidez.

2.1. Artifizial Aktiboa

Txertoak erabiltzen dira. Mikrobio patogenoen antigenoak sartzen dira organismoan, patogenoa gabe. Horrela, txertoak antigorputzen ekoizpena bultzatzen du, infekziorik eragin gabe. Txertoetan oroimen immunologikoa azaltzen da, eta bigarren infekzioaren aurrean babesa ematen du. Txertoak gaixotasunari aurrea hartzeko erabiltzen dira, ez sendatzeko.

2.2. Artifizial Pasiboa

Serumak antigorputzak dituzte, aurretik antigenoa eman zieten animalien edo pertsonen odoletik ateratakoak. Metodo honen bi mota daude:

• Heterologoa: animalien jatorria duena. Hipersentikortasun-erreakzioak eragin ditzake.
• Homologoa: giza jatorria duena. Immunitate-erantzun irankorra ematen du eta ez du hipersentikortasunik eragiten.

3. Txertoak

3.1. Txertoen Segurtasuna eta Ezaugarriak

Txertoek segurua izan behar dute, ezin dute alboko ondoriorik eragin. Zoritxarrez, ez dago txerto guztiz seguru bat. Oso immunogenikoak dira, hau da, erantzun immunologikoa sortzeko gai dira. Prebentiboak dira: gaixotasuna izan aurretik eman behar dira, gaixotasunaren ondorioak latentzia-aldi baten ondoren agertzen baitira. Modu egokian kontserbatu behar dira (adibidez, RNA mezularian oinarritutako COVID-19 aurkako txertoak -80 ºC-tan).

3.2. Txertoen Mota

1. Biziak arindutakoak: birulentzia murriztuta duten birus edo bakterio biziekin osatuak. Organismo ugalketa egiten dute, gaixotasun arin bat eragin dezakete.
2. Inaktibatuak edo hildak: mikroorganismoak erradiazioz edo produktu kimikoz hilak.
3. Makromolekula antigenikoak: patogenoaren osagai antigenikoekin egindakoak.
4. Bioteknologikoak: toxoideak edo anatoxinak dituzten txertoak (adibidez, tetanosa), eta antigenoak kodetzen dituzten geneak klonatuz egindakoak (adibidez, papilomabirusa). RNA mezularian oinarritutako txertoak ere badaude, antigenoak sortzen dituzten molekulak organismoari emanez.

4. Laburpena: Immunitate Mota Nagusiak

Immunitate aktiboa eta pasiboa bereizten dira, eta bakoitza naturala edo artifiziala izan daiteke.

• Immunitate aktiboa: organismoak berak antigorputzak ekoizten ditu. Erantzun humorala eragiten du, iraupen luzea du eta askotan bizi osorako izaten da.
• Immunitate pasiboa: antigorputzak kanpotik jasotzen dira. Berehalako efektua du, baina iraupen laburra, antigorputzak denboran zehar desagertzen baitira.