Gizarte Estamentala eta Filosofo Ilustratuak

Gizarte Estamentala

Gizartea hiru estamentutan banatuta zegoen: noblezia, kleroa eta hirugarren estamentua.

Pribilegiatuak

• Noblezia: Lurren jabeak ziren. Lurretatik ateratzen ziren etekinetatik eta nekazariek ordaintzen zituzten zergetatik bizi ziren. Horrek esan nahi du ez zutela lanik egiten. Txanponak egiteko eskubidea eta justizia berezia zeuzkaten.
• Kleroa: Nekazarien uztaren % 10 kobratzen zuten (hamarrena). Hauek ere justizia berezia zuten. Bi klero mota zeuden: Goi Kleroa, nobleziaren parte zena, eta Behe Kleroa, nekazarien mailakoa. Halaber, klero sekularra (gotzainaren menpe, hirietan bizi zirenak) eta erregularra (monasterioetan bizi zirenak) bereizten ziren.

Pribilegiorik gabeak

Populazioaren % 90-95 ziren. Desberdintasunen aurka zeuden eta berdintasuna nahi zuten, gizarte estamentalaren aurka agertuz.

Bakoitzaren etorkizuna oinordetzaren bidez zehazten zen, eta ezin zen gizarte mailaz igo.

• Burgesia: Artisau handiak, merkatariak edo bankariak ziren. Botere ekonomiko handia zuten, batzuetan nobleek baino gehiago, baina ez zuten pribilegiorik. Berdintasun juridikoa eta ekonomikoa eskatzen zuten.
• Hiritarrak: Eskulangileak, morroiak, soldaduak eta abar ziren.
• Nekazariak: Zerga handiak ordaintzen zituzten, nobleentzat lan egiten zuten eta eguzkitik eguzkira aritzen ziren lanean.

Filosofo Ilustratuak

Besteak beste: Montesquieu, Voltaire, Rousseau, Diderot eta D'Alembert.

Lema nagusia: "Liberté (Askatasuna), Égalité (Berdintasuna), Fraternité (Anaitasuna)".

Jaiotzetik pertsona guztiak askeak eta berdinak direla defendatzen zuten. Gizarte estamentalaren aurka zeuden, ez baitzegoen berdintasunik, eta gaitasunen araberako meritokraziaren aldekoak ziren.

Ekonomia

Liberalismo ekonomikoaren aldekoak ziren. Haien ideiak honakoak ziren:

• Jabetza pribatua: Norberak bere ondasunekin nahi duena egin dezake.
• Merkataritza askatasuna: Merkataritzari trabak (aduanak, zergak) kentzearen aldekoak ziren.

Politika

Absolutismoaren aurka zeuden, eta politika liberalaren oinarriak ezarri zituzten.

• Montesquieu: Botere-banaketaren aldekoa zen. Boterea banatu behar da; pertsona bakar batek ezin ditu hiru botereak (legegilea, betearazlea eta judiziala) izan.
• Rousseau: Itun soziala defendatu zuen. Boterea herriak norbaiti eman behar dio, ez Jainkoak erregeari. Herriak boterea eman eta kendu dezake. Hau demokraziaren oinarria da.
• Voltaire: Parlamentuen alde zegoen. Parlamentuak beharrezkoak dira erregea kontrolatzeko eta legeak eztabaidatzeko. Estatuak eta Elizak bereizita egon behar dutela zioen, eta elizgizonak ez liratekeela goi-kargu politikoetan egon behar.