Friedrich Nietzscheren Filosofia: Kritika, Egia eta Hizkuntza
Friedrich Nietzscheren Filosofiaren Oinarriak
Friedrich Nietzscheren filosofia, funtsean, mendebaldeko kultura sostengatzen duten printzipio multzo osoaren sukaldaritza erradikala da. Nietzscheren lan gehiena moralaren kritikari eskainita dago; termino horren barruan hainbat moral bildu dira, hala nola kristaua, kantiarra, sozialista... Moral judeokristauaren kritika horretan oinarrituta gertatzen da bere epistemologia.
Egia eta Perspektibismoa
Nietzschentzat, egia ilusio bat da, konbentzio bat; hau da, gizartearen akordio bat, ulermenaren eta erreferentziako gauzaren arteko egokitzapen gisa ulertzen duena. Aitzitik, Nietzschek egia perspektibismoarekin erlazionatzen du, azken hori perspektiba guztien batura baita.
Hizkuntza eta Kontzeptuen Kritika
Moral judeokristauan, kontzeptuak errealitatea adierazteko erabiltzen dira. Baina Nietzschentzat, hauek ez dira baliozkoak. Kontzeptuek ezin dute errealitate dinamiko bat kontzeptualizatu, hura edukitzen dutelako eta ez dutelako bere garapena uzten. Laburbilduz, hizkuntzak gauzak sortzen ditu eta berrien bilakaera egonkortzen du. Nietzschek kontzeptuari egozten dio intuizioaren hilerria izatea, hizkuntza kontzeptualak gauzak subjektu gisa hartzera behartzen baitu, haiei predikatuak esleitzeko.
Balioen Transbalorazioa eta Zientzia
Gainera, Nietzschek salatzen du zibilizazio occidentalak balio apolineoak bere egin dituela eta horiekin batera itxurazkoa iruzurtzat jo duela, izaera irrazional eta dinamista duen bertsio dionisiakorrari uko eginez. Transbalorazioa gertatzean, "egien" aldaketa bat ere gertatu zen. Modu honetan, gauza bat egiazkoa edo faltsutzat jotzen dutenean, aldi berean epai moral bat igortzen dute, dena moralaz mediatizatuta baitago eta ontzat edo txartzat jotzen baita.
Zientziak kontzeptuekin lan egiten duenez, beraz, oker dago. Hala ere, zientziak garrantzi handia du moral judeokristauan, eta horregatik botere soziodipolitiko eta moralaren tresna da.
Artea eta Eragin Garaikideak
Bestalde, Nietzscheren filosofia hitzez adierazita ez dagoenez, baizik eta zifratuta, hermeneutika eskatzen du, testuen interpretazioa. Ondorioz, errealitatea adierazi ahal izateko, Nietzschek artea proposatzen du. Hizkuntza hau sinbolikoa da eta ez kontzeptuala, eta, horrela, errealitatearen bilakaerara egokitu daiteke. Horien artean, metaporen erabilera nabarmentzen da.
Amaitzeko, azpimarratu beharra dago Nietzschek Frankfurteko Eskolan izan zuen eragin nabarmena —beren teorian "masen kultura" kritikatu zuten—, baita Freud eta Ortega y Gasset bezalako pentsalari garaikideengan ere.