Frankismoaren Azken Etapa: Garapenetik Erregimenaren Amaierara

Frankismoaren Azken Etapa: Garapena eta Krisia

Nazioarteko Onarpena eta Deskolonizazioa

1950eko hamarkadan, Francoren erregimenak nazioarteko onarpena lortzeko urratsak eman zituen. 1950ean, AEBekin eta Frantziarekin merkataritza-harremanak sinatu zituen. Gakoa 1953an iritsi zen, AEBekin hitzarmen ekonomiko eta militar bat sinatu zuenean. Horri esker, Francok gobernua sendotzea eta bere irudia hobetzea lortu zuen. Hitzarmenaren arabera, AEBek lau base militar sortu zituzten Espainian sobietarren aurkako erasoetarako, baina ez zuten Espainiaren defentsa bermatzen. Urte berean, Vatikanoarekin Konkordatua sinatu zuen, eta Espainia Nazio Batuen Erakundean (NBE) onartu zuten.

Garai horretan hasi zen kolonien deskolonizazioa, eta 1956an Marokoren independentzia onartu zen. Barne-politikan, Ruiz Gimenez ministro zela, unibertsitatea modernizatzeko saiakerak egin ziren, baina ikasleen mugimendua indartu zen. Istiluen ondorioz, unibertsitateak itxi eta lege liberalak indargabetu ziren.

Garapen Ekonomikoa eta Bere Mugak

Ekonomia plangintza bidez garatu zen, azpiegitura-gabeziak konpontzeko helburuarekin. Barne Produktu Gordina eta per capita errenta bikoiztu egin ziren.

Garapen Planen Ezaugarriak

• Atzerriko kapitalaren sarrera handia.
• Turismoaren gorakada, prezio baxuei esker.
• Atzerrian zeuden emigranteek bidalitako dibisak.
• Lan-esku merkeak enpresen sorrera erraztu zuen.
• Estatuaren inbertsio publiko handiak.

Hazkundearen Desorekak eta Arazoak

• Sektoreen arteko desorekak: nekazaritzak produktibitate baxua zuen.
• Emigrazioa: nekazari eta langile askok atzerrira jo behar izan zuten.
• Gizarte-zerbitzu urriak eta kalitate txarrekoak.
• Hirien hazkunde desordenatua eta txabolismoa.
• Ogasun sistema bidegabea: dirudunek zerga-iruzur handia egiten zuten.
• Eskualdeen arteko desorekak: industria Euskal Herrira, Kataluniara eta Madrilera bideratu zen, Extremadura edo Galizia bezalako lurraldeak industrializatu gabe utziz.

1973ko Krisia eta Gizarte Aldaketak

1973ko petrolioaren krisiak Espainiako hazkunde ekonomikoa eten zuen. Turismoa eta emigrazioa murriztu ziren, dibisen sarrera jaitsiz eta langabezia handituz. Esportazioak eta atzerriko kapitalen inbertsioak ere jaitsi ziren.

Hala ere, aldaketa sozial eta kultural sakonak gertatu ziren:

• Gizarte industrial eta modernoago baten sorrera.
• Bigarren sektorearen (industria) nagusitasuna.
• Emakumearen sarrera progresiboa lan-merkatuan.
• Landa-eremuetatik gune industrializatuetarako barne-migrazio handia.
• Bizi-mailaren eta kontsumoaren igoera orokorra.
• Hezkuntza- eta osasun-sistemen hobekuntza.
• Pentsamoldearen aldaketa: gizartea toleranteagoa eta dinamikoagoa bihurtu zen.

Aldaketa Politikoak eta Erregimenaren Amaiera

Teknokratak eta Immobilistak

Teknokraten pisu politikoa handitu zen, sektore immobilisten aurkakotasunarekin, eta Francok bi taldeen arteko oreka mantentzen saiatu zen. 1966an Prentsa Legea promulgatu zen, askatasun handiagoa eman eta zentsura arindu zuena, baina, aldi berean, Ordena Publikoaren Legea aldarrikatu zen kontrola mantentzeko. Urte berean, Estatuaren Lege Organikoa onartu zen, erregimenaren sei oinarrizko legeak testu bakarrean bilduz. Bertan, ordezkaritza organikoaren oinarriak (familia, udalerria, sindikatua) finkatu ziren eta Monarkiaren berrezarpena aurreikusten zen, Espainia Erresuma bihurtuz.

Francoren Ondorengotza eta Hilketa

1969an, Francok bi erabaki garrantzitsu hartu zituen: Joan Karlos printzea bere ondorengo izendatzea eta Carrero Blanco almirantea gobernuko presidente izendatzea. Gobernuan bi joera (irekitasuna bultzatu nahi zutenak eta immobilistak) nabarmendu ziren. Gobernu berriaren proiektua bertan behera geratu zen 1973an, ETAk Carrero Blanco hil zuenean. Arias Navarro izendatu zuten gobernuburu berri, eta errepresioa areagotu zuen. Azkenik, 1975eko azaroaren 20an Franco hil zen.