Frankismoa eta Espainiako Trantsizio Demokratikoa

Historia21 urr. 20253,3 KB

Interbentzionismoa

Gobernuak jarduera ekonomiko guztietan esku hartu zuen.
Oinarrizko produktuen hornidura falta zegoen. Eskasiaren ondorioz, errazionamendu-liburuxkak ezarri ziren. Merkatu beltza edo estraperloa sortu zen.
Industriako Institutu Nazionala (INI) 1941ean sortu zen, Espainiako industria sustatzeko helburuarekin. Zenbait enpresa sortu zituen, hala nola Iberia, ENSIDESA eta Seat. Halaber, Telefónica konpainia eta Espainiako Trenbide Sarea (RENFE) nazionalizatu egin ziren.
Gariaren Zerbitzu Nazionala eratu zen zereal horren ekoizpena eta banaketa kontrolatzeko, gari-eskasiak gosetea sortu baitzuen zenbait urtetan.
Urtegien eraikuntza bultzatu zen, ur gehiago biltegiratzeko. Hala, biltegiratutako ura elektrizitatea sortzeko, laboreak ureztatzeko, industrian erabiltzeko eta giza kontsumorako baliatzen zen.

Nazioarteko egoerak aldaketak egitera bultzatu zuen erregimena.
FET y de las JONSek «Mugimendu Nazionala» izena hartu zuen, eta sistema politikoa demokrazia organiko gisa aurkeztu zen.
Ondorioz, oposizioak istiluak eta grebak antolatu zituen.
1959an, Francok Opus Dei katolikoko teknokraten eskuetan utzi zuen gobernua, falangisten tokia hartuz. Hauek Egonkortasun Plana onartu zuten:
- Enpresa publikoen abantaila fiskalak kendu ziren.
- Pezetaren balioa gutxitu zen, atzerriko inbertsioak erakartzeko.
- Autarkia bertan behera geratu zen.
- Hala ere, diktadurak indarrean jarraitu zuen.

Politikan, nolabaiteko irekitasunera jo zen:

Arazoen presioak eraginda, gobernuak errepresioa gogortu zuen. Salbuespen-egoera ezarri zen, legeak behin-behinean etenez erantzun sozial eta politikoari eusteko. Ondorioz, atxiloketak ugaritu eta heriotza-zigorrak ezarri ziren (ETAko eta FRAPeko zenbait kide exekutatuz).
1975eko azaroaren 20an Franco hil zen.

1973an hasitako krisi ekonomikoak okerrera egin zuen Trantsizioaren lehen urteetan. Gobernuak konponbide bateratuak proposatu zituen, 1977ko urrian sinatutako Moncloako Itunetan zehaztu zirenak.
Gorteek Konstituzio demokratiko bat idatzi zuten, alderdi politiko guztien artean adostuta. Erreferendum bidez onartu zen 1978ko abenduan. Bertan, honako hauek zehaztu ziren: subiranotasun nazionala, botere-banaketa eta herritarren eskubide eta askatasunen onarpena.
Auzitegi Konstituzionala eta Herriaren Defendatzailea sortu ziren.
Konstituzioaren VIII. Tituluan Estatuaren lurralde-antolaketa arautu zen: Espainian 17 autonomia-erkidego eta bi hiri autonomo sortu ziren. Euskadiko eta Kataluniako estatutuak ere onartu ziren.