Frankismoa: Diktadura, Autarkia eta Nazioarteko Isolamendua

Frankismoaren sorrera eta ezaugarri nagusiak

1939an, Gerra Zibila amaitu ondoren, Francisco Francok diktadura ezarri zuen Espainian, 40 urtez luzatuko zena. Erregimen hau, hasiera batean, Italiako eta Alemaniako eredu totalitarioetan oinarritzen zen: alderdi bakarrekoa zen eta ez zuen konstituziorik. Hala ere, estatuaren politika bideratzeko, hainbat lege ezarri zituen: Gorteen Legea, Ondorengotzaren Legea eta Espainiarren Forua.

Erregimenaren oinarriak

Frankismoa lau zutabe nagusitan egituratzen zen:

• Kaudillismoa: Botere guztiak Francoren esku zeuden (estatu burua, gobernu burua eta armadako generalisimoa).
• Zentralismoa: Espainia nazio bakartzat hartzen zen, autonomiak deuseztatuz.
• Oposizioaren zapalkuntza: Ideologia ofizialarekin bat ez zetozenen aurkako errepresioa.
• Komunikabideen kontrola: Zentsura zorrotza propaganda ez zen edozerentzat.

Erregimenaren euskarriak

Frankismoa hiru zutabe nagusiren babesean hazi zen:

• Falange (FET y de las JONS): Alderdi bakarra.
• Armada: Francok militarrak saritu zituen kargu politikoekin, nahiz eta barne-tentsioak egon (monarkikoak vs. modernizazioaren aldekoak).
• Eliza Katolikoa: Hezkuntza eta gizarte moralaren kontrola berreskuratu zuen.

Gizartea eta kanpo politika

Diktaduraren hasieran, Espainia suntsituta zegoen. Bigarren Mundu Gerran, Francok neutraltasuna aldarrikatu zuen arren, Dibisio Urdina bidali zuen Alemania laguntzera. Gerraren amaieran, aliatuen presioak eta blokeo ekonomikoak Espainia nazioartean isolatu zuten.

Autarkia eta ekonomiaren kudeaketa

Barne egoerari aurre egiteko, autarkia ezarri zen: estatuaren kontrolpeko ekonomia buruaskia. 1941ean INI (Instituto Nacional de Industria) sortu zen, baina emaitzak kaskarrak izan ziren: gosea, produktuen falta eta arrazionamendu-kartillak nagusitu ziren.

Nazioarteko irekiera eta 50eko hamarkada

50eko hamarkadatik aurrera, presioa gutxitu zen. AEBekin eta Vatikanoarekin egindako akordioek (base militarrak eta elizaren zilegitasuna) Espainiaren irudia zuritu zuten, UNESCOn eta NBEn sartzea ahalbidetuz. Ekonomian, liberalizazio txikiak hasi ziren, nahiz eta langileen protestak (1951ko greba) eta oposizioa (makien taldeak, erbesteratutako errepublikarrak, langile eta ikasle mugimenduak) etengabeak izan. Azkenik, Francok Juan Karlos bere oinorde izendatu zuen.