Filosofiaren Oinarriak, Pentsalariak eta Aplikazioak Euskara
Filosofiaren Adar Nagusiak
- Metafisika: Gizakiaren inguruko galderak.
- Epistemologia: Jakintzaren oinarriak, mugak eta izaera aztertzen ditu.
- Logika: Pentsamenduaren legeak eta arrazoibidea.
- Estetika: Edertasuna eta gauzak apaintzea.
- Adimena/Kontzientzia: Beldurra kentzea, kontzientzia zer den.
- Etika/Kulpa: Egin ez zenuen zerbaiten ondoren gertatzen zaizkigun kulpa pentsamenduak.
- Politika: [Kontzeptua falta da, baina atala mantendu da].
- Hizkuntzaren Filosofia: Hitz berriak eta desberdinak erabiltzea.
- Zientziaren Filosofia: [Kontzeptua falta da, baina atala mantendu da].
- Matematika: Zehaztasuna bilatzen du.
Filosofia Hezkuntzan
Filosofia gutxitan ematen da. Hezkuntza planak eta liburuak ez dira neutralak.
Hezkuntza Lehen
- Ikasle sumisoak, errepikatuz eta kopiatuz ikasten zen.
- Kritikarik eza, diziplina gogorra.
- Ikasleak isilak ziren eta pentsamendu propiorik gabe.
Hezkuntza Gaur Egun
Hezkuntza aldatzen doa:
- Teknologia gehiago.
- Ikasgai praktiko gehiago, pentsamendu praktiko gehiago.
Filosofiaren helburua: Hezkuntzaren narriadurekin bukatu nahi du.
Mitoen Ezaugarriak eta Funtzioak
Mitoen Ezaugarriak:
- Frogaezinak ziren (funsgabeak).
- Ezin ziren kritikatu (akritikoak).
- Munduaren fenomeno magiko eta mistikoak erabiltzen zituzten (antropomorfikoak).
- Emozionalki konprometituak: beldurrak, sariak eta zigorrekin jolasten zuten.
Mitoen Funtzioak:
- Gizartearen kohesioa (denak zerbaiten parte izatea sentitzea).
- Babestuta sentitzea.
- Zoriontasun faltsua.
- Jainkoari garrantzia ematea.
- Belaunaldiz belaunaldi igarotzea.
Aristoteles
Egiaren jabe izateko 5 modu asmatu zituen:
- Jakinduria
- Intuizioa (zentzu komuna)
- Printzipioak
- Zientzia
- Teknika
Ezagutzaren Arazoa
Ezagutza ez da beti fidagarria. Zentzumenez ezin gara bakarrik fidatu.
Ezagutza Motak
- Zentzumenekoa: Bista, ukimena, usaimena, dastamena, entzumena.
- Errezeptoreak:
- Exterotzeptoreak: Kanpoko estimuluak.
- Intertzeptoreak: Barruko estimuluak.
- Propiotzeptoreak: Muskulu eta koordinazio oreka.
- Nozizeptoreak: Estimulu kaltegarriez ohartarazten digute.
Eragina duten Beste Faktoreak
Interesa, itxaropenak, iraganeko esperientziak, kultura, ingurumena, subjektuaren motibazioak, hizkuntza.
Gizakiaren Askatasuna
Gizakiak askeak gara eta askeak izatera kondenatuak gaude. Animaliek baino askatasun gehiago dugu, erabakiak autonomoki hartzeko gaitasuna dugu.
Askatasun Motak
- Askatasun Negatiboa: %100 askeak gara erabaki guztiak hartzeko. Egunero zer egin erabakitzeko (zer jantzi, zer jan...). Erabaki hauek sinpleak dira.
- Askatasun Positiboa: Askeak gara, baina presio sozial handia daukagu. Erabaki batzuk oso zailak eta sakonak dira, eta ez dira errazak hartzen.
Sigmund Freud
1856an Txekoslovakian jaio zen eta 1939an hil zen.
Psikologiaren munduan pertsona gakoa izan zen, ametsen interpretazioarengatik. Esaldi ospetsua: “Ez dugu gure arima kontrolatzen.”
Horregatik, gure bizitzan ausartzen ez garen gauza guztiak ametsetan ateratzen zaizkigu, eta amets guztiek arrazoi bat dute beti.
Gizakiaren Garunaren 3 Zatiak (Freuden arabera)
- Zera (Id): Gizaki barruan dauden gauza amoralak, bulkadak eta plazerrak ditu. Instinto gogorrak eta primarioak.
- Supernia (Superego): Zeraren kontrakoa, arauek debekatzen diguten gauza guztiak.
- Nia (Ego): Zera eta Superniaren arteko zubia da. Oreka mantentzen du eta zer pertsona mota izango garen esaten du.
Makiavelo (Niccolò Machiavelli)
Haren ustez, pertsonak onak ala txarrak izan daitezke, baina politikariek gaiztoak eta manipulatzaileak izan behar dute.
Politikari Motak
- Printzeak: Boterea nahi dute.
- Mendekoak: Onura nahi dutenak.
Biak gaiztoak izan behar dira, baina printzeak ere azkarrak izan behar dira besteak manipulatzeko, eta beharrezkoa bada indarra erabiliko dute.
“El fin justifica los medios” (Helburuak bitartekoak justifikatzen ditu). Pentsamendu hau gaur egun politikan erabiltzen da, nahiz eta XVI. mendekoa izan.
Pertsonak ez direla aldatzen esaten du, eta interesengatik mugitzen direla.
Filosofia Enpresa Munduan
Duintasuna
Herrialde askotan ez dira aplikatzen eta batzuk oztopoak jartzen dituzte. Horretarako, 1976an Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Nazioarteko Ituna sinatu zen.
Ekonomia Soziala
Pertsonak kapitalaren aurretik egon behar dute: Lana dagokion bezala saritzea. Sistema jasangarria.
Gauza hauek lortzeko, Kooperatibak, sozietate laboral/langile-sozietateak, elkarteak, fundazioak eta antzekoak daude.
Berrikuntza, Finantzaketa eta Sormena
Gaur egun, enpresak handitzen joateko, originaltasuna, sormena, komunikazio estrategiak, marketina eta pentsamendu kritikoa behar dituzte, mundu oso lehiakor batean gaudelako.
Enpresa Etikoa (Kode Etikoak)
Enpresek balio etikoak behar dituzte eta jendeak hori ikustea nahi dute, beren komunikazio estrategien bidez (publizitatea, adibidez).
Gaur egun enpresek dituzten politika egokiak (Kode Etikoak) honako hauek dira:
- Genero berdintasuna bermatzea (emakumeen eta gizonen berdintasuna).
- Ingurumena errespetatzea.
- Langileei soldata duinak ordaintzea eta enplegua sortzeko lan egitea.