Espainiako Trantsizioa: Demokraziarako Bidea (1975-1982)

Espainiako Trantsizioaren Hasiera eta Bilakaera

Espainiako Trantsizioa 1975ean hasi zen, Franco hil zenean, Joan Karlos I.aren aldarrikapenarekin, eta 1982an amaitu zen PSOEren garaipenarekin; horrek demokraziaren finkapena ekarri zuen.

Adostasunean Oinarritutako Aldaketa

Demokrazia hausturarik gabe eraiki zen, erakunde frankistetatik abiatuta. Aldaketa baketsua izan zen, alderdien arteko akordio batean oinarritua. Alde batetik, indar politiko frankistak (erregea eta irekitasunaren aldekoak) eta, bestetik, oposizio demokratiko-liberalak eta ezkerra (bere jarrera erradikalenak alde batera utzi zituena) egon ziren. Frankismoaren inmobilistak ("bunker" deritzona) eta ezker muturrekoak prozesuaren aurka agertu ziren.

Arias Navarrotik Adolfo Suarezeraino

Franco hil ondoren, erregeak Arias Navarrok presidente jarraitzea erabaki zuen. Honek zenbait erreforma mugatu diseinatu zituen benetako demokrazian pentsatu gabe (prentsa-askatasuna, bilerak eta elkarteak eratzeko eskubidea…). Erregeak bere gain hartu zuen trantsizioaren gidaritza, eta Navarrok kargua utzi zuen, frankismoak Franco gabe jarraitzerik ez zuela konturatzean.

1976ko uztailean, erregeak Adolfo Suarez izendatu zuen presidente, aurreko gobernuak galgatutako aldaketa demokratikoak abian jarriz. Suarezek 1976ko irailean demokraziaren bideko urratsik erabakigarriena eman zuen: Erreforma Politikorako Lege Proiektua aurkeztea.

Erreforma Politikorako Legearen Helburuak

Legearen helburua sistema politikoa aldatzea eta hauteskundeetarako deia arautzea zen. Honako hauek aldarrikatzen zituen:

• Subiranotasun nazionala.
• Ezin bortxatuzko eskubide pertsonalak.
• Gorte demokratikoak.
• Konstituzio berri bat.

PCEren Legeztatzea eta Lehen Hauteskundeak

Lege honen onarpenak bi helburu nagusi zituen: askatasunen berrezarpena eta Gorteetarako deia. Baina, horretarako, beharrezkoa zen PCE (Espainiako Alderdi Komunista) onartzea; bestela, estatu demokratikoak ez zuelako inolako fidagarritasunik izango. PCE frankismoaren aurkako ikur handia zen, baina Suarezek ausardiaz, lege-dekretu baten bidez, alderdi komunista legeztatu zuen. Horrek militarrak haserretu zituen eta gatazkak nahiz manifestazioak eragin zituen kaleetan.

Suarezek alderdi politikoen buruzagiak bildu zituen erreformak eta Hauteskundeetarako Legea adosteko, eta 1977ko ekainaren 15ean hauteskunde deia egin zen. UCDk irabazi zuen eta emaitza horiek izan ziren erreforma politikoa indartu zutenak. Hala ere, emaitzek agerian utzi zuten Euskadiko eta Kataluniako askatasun-kontzientzia berezia.