Espainiako Literatura Narratiba Gerra Zibiletik Gaur Egunera

Espainiako narratiba gerra zibiletik gaur egunera

Testuinguru historikoa

Espainiako literatura, Francoren diktadurak (1939-1975) ezarritako zentsuraren baldintzapean garatu zen.

Testuinguru literarioa

Ondorengo orientazio nagusiak honakoak dira:

1940ko hamarkada

Nobela existentzialistak nabarmendu ziren, yo (nire burua) gaiaren erdigunean zutela. Etapa honetan 36ko Belaunaldia sortu zen. Garai honetako nobelek Espainiako errealitatearen ikuspegi dramatikoa eskaintzen dute, bizitza bortxa, ohitura, sufrimendua eta isolamenduz beteta.

Nabarmendu beharreko obrak:

• La familia de Pascual Duarte (Camilo José Cela)
• Nada (Carmen Laforet)
• La sombra del ciprés es alargada (Miguel Delibes)

Narratiba hau galdutako herriaren nostalgia, gerra zibila eta antzeko gaiek ezaugarritzen dute. Beste obra batzuk: Réquiem por un campesino español (Sender), Campo cerrado, Campo abierto (Max Aub) eta La cabeza del cordero (Ayala).

1950eko hamarkada

Ezaugarri nagusiak: teknika objektibista, istorioaren kontaketa espazio mugatu eta denbora laburrean, protagonista kolektiboa eta egitura fragmentatua. Gai nagusia kritika soziala da. Errealismo kritikoa nabarmendu zen, non errealitatea islatzea eta edukia formaren gainetik jartzea garrantzitsuak ziren.

Egile nabarmenak: Ignacio Aldecoa (El fulgor y la sangre) eta Sánchez Ferlosio (El Jarama). Garai honetan Mendeko Erdiko Belaunaldia ere sortu zen, non protagonista kolektiboaren bidez gizartea islatzen zen. Adibide bat: La colmena (Cela).

1960ko hamarkada

Eragin nagusiak: Joyce (Ulises), Kafka, Woolf eta Proust. Ezaugarri nagusiak: formaren garrantzia, ordena kronologikoaren haustura denbora-saltoekin, perspektibismoa, barne-monologoa eta kontzientziaren jarioa, bizipenen eta protagonistaren sentimenduen adierazpenarekin, tipografia eta adierazpen aberastasuna.

Garai honetan nobela esperimentala nabarmendu zen eta 1960ko Belaunaldia sortu zen. Obra nabarmenak: Tiempo de silencio (Luis Martín-Santos), Señas de identidad (Juan Goytisolo) eta Cinco horas con Mario (Delibes).

1975etik aurrera

Demokraziaren etorrerarekin zentsura desagertu zen. Etapa honetan nobela esperimentalarekiko nekea nabari da eta nobela tradizionala berreskuratzen da. Ezin da jada belaunaldiez hitz egin, nobela mota ugari baitaude: nobela esperimentala, metanobela, historikoa, erotikoa, ekintza-nobela eta kronikak. Egile nabarmenenak: Luis Mateo Díez (El fent de la edad), Javier Marías (Todas las almas) eta Antonio Muñoz Molina (Beatus ille).

Latinoamerikako narratiba

1960ko boomaren ondoren, mundu mailan oso garrantzitsua bihurtu zen, Espainiako narratiba esperimentalarekin batera. Borges eta surrealismoaren eragina izan zuen, eta honen adierazpen nagusia El fanatismo da.

Ezaugarriak: egituraren konplexutasuna, narratzaile ororena, ikuspuntu ugari, hizkuntza literario berria, hizkuntza sinbolikoa eta neologismoak.

Obra nabarmenak: El señor presidente (Miguel Ángel Asturias), Rayuela (Julio Cortázar), Obras completas (Augusto Monterroso), El llano en llamas eta Pedro Páramo (Juan Rulfo).

Gabriel García Márquez

Errealismo magikoaren eta gaztelaniazko literaturaren ordezkari nagusietako bat da, eta 1982an Literaturako Nobel saria irabazi zuen.

Bere lanaren etapak:

1. etapa (1949-1967)

Bere kazetaritza ibilbidea sendotu zen. Etapa hau Cien años de soledaden argitalpenarekin amaitzen da; izan ere, aurreko nobela guztiak Macondoren espazio literarioa aurkitzeko bide izan ziren. Bere lehen nobela La hojarasca da, non Macondo herria agertzen den, eta Cien años de soledaden gertatuko diren gertakariak aurreratzen dituen.

Bigarren nobela El coronel no tiene quien le escriba da, Mito aldizkarian argitaratua.

>