Espainiako Historia Garaikidea: Frankismotik Trantsiziora

1939ko Erantzukizun Politikoaren Legea

Aztergai dugun testua 1939ko otsailaren 9an idatzitako Erantzukizun Politikoaren Legea da. Testu juridiko bat da, lege-dekretu izaera duena. Jatorri aldetik, lehen mailako iturria da, eta eduki aldetik, politikoa; Gerra Zibilaren garaian errepublikanoak zigortzeko sortu baitzen.

Egilea eta helburua

Egilea Espainiako gobernua izan zen, Francoren boterepean. Hartzaileak Espainiako herritarrak ziren, bereziki ezkerrekoak eta erbesteratuak. Helburu nagusia errepresioa ezartzea eta arauak jakinaraztea zen.

Legearen egitura

Testua bi zatitan bana daiteke:

• 1. zatia: Legearen helburua, "matxinada gorria" prestatu zutenen errua garbitzea.
• 2. zatia: Hiru artikulu nagusi, errudunak zehaztuz eta Fronte Popularraren erakundeak legez kanpo utziz.

Gerra Zibilaren ondorengoa eta Frankismoa

Gerra Zibilaren arrasto luzea

Gerraren ondoren, 1931ko Konstituzioa indargabetu eta zentralismoa ezarri zen. Errepresioak, fusilamenduek eta bizi-baldintza txarrek markatu zuten garai hau.

Frankismoaren ezaugarri ideologikoak

Diktadura pertsonala izan zen, oinarri hauekin:

• Militarrak: Ordena publikoaren eta boterearen kontrola.
• Nazionalismo sindikalista: Falangea sindikatu bakar gisa.
• Nazional-katolizismoa: Eliza eta Estatuaren bat egitea.
• Antiliberalismoa: Alderdi bakarra eta eskubide indibidualen ezabapena.
• Antikomunismoa: Judaismoaren, masoneriaren eta komunismoaren aurkako jarrera.

Bilakaera politikoa eta ekonomikoa

Kanpo politika: Isolamendua

Bigarren Mundu Gerran Espainia neutral deklaratu zen, baina Dibisio Urdina bidali zuen Sobietar Batasunera. Honek nazioarteko isolamendua ekarri zuen.

Industria eta Autarkia

1939ko nazio intereseko industriak babesteko legeak autarkia bultzatu zuen. INI (1941) erakundearen bidez, industria estrategikoak (siderurgia, energia) bultzatu ziren.

Oposizioa eta Trantsizioa

Municheko Batzarra (1962)

Europako Mugimenduaren kongresuan, Espainiako oposizioak (komunistak izan ezik) demokratizazioa eskatu zuen. Honek Francoren errepresioa areagotu zuen.

1978ko Konstituzioa

Trantsizioaren gailurra izan zen. Estatu sozial eta demokratikoa ezarri zuen, subiranotasun nazionala herriaren esku utziz eta parlamentuzko monarkia finkatuz.

Euskal Autonomia Estatutua (1979)

Euskal Autonomia Erkidegoa eratu zen, autogobernurako eskumenak eta kontzertu ekonomikoa berrezarriz. Euskara hizkuntza ofizial gisa aitortu zen.