Espainiako Biurteko Progresista (1854-1856) eta Batasun Liberala
1. Biurteko Progresista (1854-1856)
1854ko iraultzak ia Espainia osoko altxamendua eragin zuen. Hasiera batean moderatua izan bazen ere, mugimendu progresista bihurtu zen langileek beraien eskubideak aldarrikatzeko. Egoera honetan, Isabel II.a erreginari deitu zioten eta gobernua berriro bere eskuetan utzi zion.
Gobernuak neurri liberalak praktikan jartzen saiatu zen, 1856ko Konstituzioa proposatuz, baina inoiz bete ez zenez, ezinbesteko gobernu izendatu zuten.
Politika irekiagoa zen orduan, eta ideia politikoak berriro zabaldu ziren: errepublikanoak, demokratak, sozialistak eta federalistak.
- Demokratak eta progresistak boterea hartu zuten.
- Aurreko legeak ezabatu zituzten.
- Bankuak eta kredituak sortu zituzten.
- Askatasun gehiago eta sindikatuak sortu ziren.
- Bi lege garrantzitsuak eman ziren: Madoz desamortizazioa (1855) eta Burdinbideen Legea (1855).
Urte honetan koleraren ondorioz pertsona asko hil ziren, eta gatazkak igo ziren, krisi berria eta gobernu aldaketa bultzatuz.
2. Batasun Liberala (1856-1863) - O'Donnell
O'Donnell jeneralak, Esparteroren eta progresisten kontra estatu-kolpea eman zuen eta presidentetza hartu zuen (Batasun Liberalaren Alderdiaren babesarekin). 1845eko Konstituzioa berrezarriz, printzipio aurrerakoi batzuk aitortu zituen eta liberalismo zentrista bat ezartzen saiatu zen.
Gobernu hau berehala erori zen, eta Narváez berriro itzuli zen, lege aurrerakoiak ezabatuz eta moderantismoaren printzipioak berrezarriz.
1858tik 1863ra arte, O'Donnell jenerala boterean egon zen berriro. Liberal progresisten printzipio batzuk utzi zituen eta 1845eko konstituzio moderatua berrezarri zuen. Konstituzioa modifikatu zuen, ezaugarri progresistak sartuz.
Amaiera eta 1868ko Iraultza
1864-1867 urte bitartean, Prim jeneralak hainbat plan ezberdin asmatu zituen gobernua kentzeko.
1868an altxamendua egon zen, Espainian erregimen demokratikoa izateko itxaropena sortuz, Borboien dinastia kaleratuz (politika kontserbadorea eta krisia zela eta). Progresistak, demokratak eta unionistak Ostenden bildu ziren eta paktu bat egin zuten Isabel II.a tronutik kentzeko.