Eboluzioa eta Gizarte Teoriak: Spencer, Dawkins eta Kontzeptuak

Spencer eta Darwinismo Soziala

Naturalista, psikologo eta soziologoa zen Herbert Spencer. Darwinismoa gizartearen garapenera eta gizateriaren historiara estrapolatu zuen. Aldaketa sozialak, beraz, prozesu biologikoen antzera gertatzen dira. Estatu bat osatzen duten banakoen multzoa ez da osotasun homogeneoa, baizik eta banako bakoitzak bere interesen arabera jokatzen du, aske. Horregatik, banakoen interesak interes sozialen gainetik jartzen dira beti.

Spencerrek proposizioak oinarrizko printzipio batzuetan laburbildu zituen: elkarren artean lehian eta salerosketan arituko diren banakoak dira gizarte-antolaketaren oinarria; beraz, gobernuak ordena publikoari eutsi besterik ez dio egin behar. Estatuaren zeregina jabetza pribatua bermatzea eta merkatuan esku hartzea saihestea da. Spencerren darwinismo soziala bat zetorren garai hartako liberalismoarekin. Liberalismoak estatuaren zeregina ahalik eta gehien murrizten zuen, eta indibidualismoa, lehiakortasuna eta lehian gailentzea goresten zituen.

Dawkins eta Memeak

Richard Dawkinsek altruismoaren eta egoismoaren biologia teoria eboluzionistaren ikuspegitik aztertu zituen, eta hau izan zuen abiapuntua: gure geneek (eta beste espezieenak) milioika urtetan iraun dute; beraz, baiezta daiteke gene horien ezaugarri nagusietako bat egoismoa dela, hau da, ongizatea lortzen saiatzea, bizirik irauteko aukerak areagotuz, dio Dawkinsek.

Animalia indibidualetan, aldiz, badirudi batzuetan hobea dela altruismo moduren bat; altruismo hori itxurazkoa besterik ez da. Egoismoa zein altruismoa, biak azaltzen ditu oinarrizko lege baten bidez: geneen egoismoa. Dawkinsen arabera, bere buruaren kopiak egiteko gaitasuna zuen molekula bat eratu zen eboluzioaren uneren batean; erreplikatzaile bat, alegia. Erreplikatzaile guztiak ez ziren berdin-berdinak, askotarikoak baizik: bizirik irauteko makinak ziren.

Belaunaldi askotan bizirik irauteko eta kopia asko eginez banatzeko eta sakabanatzeko bezain txikia den unitate genetiko bat da. Geneak hilezkorrak dira, edo, hobeto esanda, ia hilezkortzat har daitezkeen entitate genetikoak dira.

Definizioak

Fixismoa:

Izaki bizidunen espezieak independenteak eta aldagaitzak zirela, hau da, munduaren sorreratik aldatu gabe iraun dutela dioen doktrina eta teoria da. Eboluzioaren teoria zientifikoak adierazitakoaren aurkakoa da.

Hautespen Artifiziala:

Gizakiak espezie batzuen barruan lortutako aldaketak edo barietateak dira, hau da, herentziazko lege biologikoak giza espeziea hobetzeko aplikatzea da, eta helburua gaitasun handiagoko banakoak eta arrazak izatea litzateke.

Hominizazio Prozesua:

Gizakia beste izaki bizidun batzuetatik, primateetatik hain zuzen, abiatuta agertzea dakarren urrats multzoari deritzo, hau da, izaki bizidun guztiak, gizakia barne, beste batzuetatik eratorritakoak direla esan nahi du.

Humanizazio Prozesua:

Komunikatzeko eta elkartzeko modu berriak garatzen hasteko prozesua da.

Kultura:

Espezie bereko kideen arteko informazio-trukea da, hau da, bizimoduak eta ohiturak, artearekin, zientziarekin eta industriarekin lotutako ezagutzak elkarren artean trukatzea da. Belaunaldiz belaunaldi transmititzen dira, beraz, metatuz doan ezagutza da.

Endokulturazioa:

Prozesu bat da, eta horren bidez eskuratzen dituzte pertsonek bizitoki duten gizarteko erabilerak, sinesmenak, tradizioak eta abar.

Kurrikulum Ezkutua:

Kurrikulumean agertzen ez den eskolaren eragina da. Adibidez, eskolako irakasleetatik zer gogoratzen dugu: nolakoa zen edo zer irakatsi ziguten? Bada, nolakoa zen gogoratuko dugu: ilea, bere pertsonalitatea... Jarrera eta balioekin lotutako ideia da. Nahigabe transmititzen dira gure egunerokotasunean ikasiz, balioen bitartez, hau da, sinesmenak, tradizioak eta abar.

Filogenesia/Ontogenesia:

• Filogenesia: Espezie multzo osoaren aldaketak dira, hau da, espezieak denbora luze batean zehar aldatu direla adierazten du; espezie batzuetatik beste batzuk sortu direla."Fil" (klasea, arraza) /"genesi" (jatorria).
• Ontogenesia: Izaki bakoitzak eraldaketak izaten ditu jaio aurretik hasi eta hil arte, hau da, eboluzio pertsonala: genetika, ilea, begiak, gorputza... Aldaketa multzo horiei ontogenesia deritzo. Adibidez: hazi izatetik landare bihurtu arte jasandako aldaketak dira."Onto" (izatea) /"genesi" (jatorria).