Cadizko Gorteak eta 1812ko Konstituzioa: Historia eta Ondorioak

Cadizko Gorteak eta 1812ko Konstituzioa

Napoleonen osteak Iberiar Penintsulan sartu zirenean, gorteak Cadizera eraman ziren. Bertan bildu ziren lurralde hartara ihes egindako politikariak, elizgizonak eta intelektualak.

Gorte konstituziogileek, garrantzi handiko legeak emanez (nazioaren burujabetza, zentsura indarrik gabe utziko zuen inprenta-legea, feudalismoaren eta Inkisizioaren deuseztapena), Espainiako Konstituzioa aldarrikatu zuten 1812ko martxoaren 19an.

Gorteen bilakaera eta testuinguru politikoa

1814ko urtarrilean Gorteak Madrila aldatu ziren berriz ere. Fernando VII.a erregea Espainiara itzuli zelarik, Gorteak deuseztatu eta Konstituzio hura indarrik gabe utzi ondoren, diputatuen aurkako zapalkuntza hasi zen; Antolamendu Zaharrak berean iraun zuen Espainian 1820 arte.

Cadizko Gorteek egituratu zuten Espainiako lehen konstituzio liberala, eta, era horretan, XIX. mendean sendotu zen estatu-egitura burges eta zentralista aurreratu zuten. Euskal Herriko Foruek eta Legeek ez zuten konstituzio hartan inolako lekurik izan.

Diputatuen hautaketa eta sentsibilitateak

Oztopo handiak izan zituzten diputatuak hautatzeko, okupazio militarrarengatik eta Amerikatik etorritako diputatuak zeudelako. Gizartean bezalaxe, diputatuen artean ere hainbat sentsibilitate zeuden:

• Talde absolutista: Ez zion aldaketarik egin nahi sistema politiko absolutistari.
• Talde moderatua: Absolutismo zaharraren eta nazioaren subiranotasunean oinarritutako ereduaren tarteko erregimen baten alde zegoen.
• Liberalak: Ganbera bakar bat proposatzen zuten; hark izango zuen subiranotasun nazionala eta konstituzioa idatziko zuen.

Fernando VII.aren itzulera eta absolutismoaren luzapena

Maiatzaren 4an, Fernando VII.ak Cadizko Gorteak legez kanpo dekretatu zituen, baita haren legegintza-lana ere, bereziki 1812ko Konstituzioa. Oso pertsona gutxik adierazi zuten erregearen aurkako jarrera dekretuaren ondoren.

Kontuan izan behar da 1812ko Konstituzioak ez ziela batere mesederik egiten nekazariei, lurren jabetza jurisdikzionala kentzen baitzien. Horregatik, nekazariek Fernando VII.aren alde egin zuten, eta, ondoren, Carlos anaiaren alde, aukera antiliberala ordezkatzen baitzuen. 1812ko Konstituzioa (La Pepa) indargabetu ondoren, militar liberalak Afrikara eraman eta atxilotu zituzten.