Berrezarkuntzaren Sistema Politikoaren Kritika eta Krisia

Berrezarkuntzaren Sistema Politikoaren Kritika

Helburua: Berrezarkuntzako sistema politikoaren kritika gauzatzea eta sistemaren ustelkeria salatzea da. Testuingurua: 1901. urtean, Madrilen kokatzen da, Maria Kristina erreginordetzaren amaieran eta 1898ko hondamendiaren ostean; gertaera horrek mugimendu erregenerazionistaren indartzea ekarri zuen.

Sistemaren Osagaiak eta Funtzionamendua

Testuak sistema politikoaren osagaien identifikazioa burutzen du:

• Oligarkak eta kazikeak: Lehenik oligarkak aipatzen dira eta ondoren kazikeak.
• Gobernadore zibilak: Probintzietako gobernuaren ordezkariak dira, eta oligarken zein kazikeen arteko komunikazio-lotura lana egiten dute.
• Sistemaren iruzurra: Hiru elementu horiek osatzen duten sistemaren engainua salatzen da.

Alderdiak eta Hauteskunde Iruzurra

Bigarren atalean, bi alderdi nagusien inguruan hitz egiten da: alderdi liberal fusionista eta alderdi kontserbadorea. Alderdi hauek osatzen dituzten oligarkak eta jauntxoak nazioaren ordezkari legalak ez direla salatzen da.

Hirugarrenik, hauteskunde-iruzurra aipatzen da. Joaquín Costaren arabera, ez da herria, baizik eta klase gobernatzaileak sistema demokratikoa erabat usteltzen dutenak. Zuzenean hauteskundeen manipulazioa (putxerazoa) eta kazikismoa kritikatzen dira.

Berrezarkuntzaren Bilakaera Historikoa

Berrezarkuntza Espainiako I. Errepublikaren amaieran hasi zen, 1874an, Alfonso XII.a errege izendatzearekin. Sistema politikoa Cánovas del Castillok sortu zuen, 1876ko Konstituzioa oinarri hartuta; sistema kontserbadorea eta tradizionalista zen.

Alderdi Kontserbadoreak eta Alderdi Liberalak txandakatze sistema ezarri zuten, botoen manipulazioarekin eta kazikismoaren laguntzarekin. Sistema horrek herriaren benetako ordezkaritzarik ez zuen, eta oposizioak kritika gogorrak egin zizkion, oligarkiaren eta ustelkeriaren berri emanez.

1898ko Hondamendia eta Erregenerazionismoa

1885ean, Alfonso XII.a hil ondoren, Maria Kristina erregeordeak jarraipena eman zion sistemari. Hala ere, 1898ko Hondamendiak Espainiaren prestigioa ahuldu zuen, eta kritika indartsuagoak sortu ziren. Horrela, 98ko Belaunaldia eta erregenerazionismoa indartu ziren, Espainiaren modernizazioa eta hobekuntza eskatuz. Joaquín Costak erreforma sakonak behar zirela defendatu zuen.

Sistemaren Krisia eta Amaiera

Azkenik, Alfonso XIII.aren erregealdian (1902-1931), sistema krisi sakonetan murgilduta amaitu zen, eta Berrezarkuntzaren garaia desagertu egin zen.