Belaunaldi Galdua: AEBko Literaturaren Idazle Nahigabetuak

AEBko Literaturaren Gailurra: Belaunaldi Galdua

Lehen Mundu Gerraren ondoren, gazte iparramerikarrek ideia eta egitasmo handietan fedea galdu zuten. XX. hamarkada zoriontsuan, charlestona, alkohola edo automobil distiratsu handiak hedatu ziren. “Flapper” emakume gazte iraultzailea agertu zen, eta immigrazio handia egon zen. Gangsterrak legeak debekatzen zituen negozioez jabetu ziren:

• Edaria
• Prostituzioa
• Apustuak

Honek 1929an eztanda egin zuen, New Yorkeko burtsaren krakaren ondorioz. Lotutako egileak eta mugimenduak: Belaunaldi Galdua, nobela sozialista eta Nobela Beltza.

Lost Generation (Belaunaldi Galdua)

Idazle amerikar hauek Lehen Mundu Gerrak eragindako nahasmena adierazten zuten. Gerra eta beste gai batzuk jorratu zituzten: 20. hamarkadako poztasuna eta jazzaren garaiak, ekonomiaren gainbehera eta AEBko gizartea, orokorrean.

Gertrude Stein idazle iparramerikarrak jarri zion Lost Generation izena. Garaiko hainbat idazle eta artistaren bultzatzaile bihurtu zen. Parisko bere etxean elkartzen ziren:

• Margolari goraipatuak (Matisse, Braque, Cézanne...)
• Idazleak (Fitzgerald, Hemingway, Dos Passos...)

Hiru idazle hauek osatu zuten Lost Generation taldearen muina. Ipar Amerikako puritanismoak eragindako giro itogarritik Europarantz ihes egin zuten. Gertutik ezagutu zituzten Lehen Mundu Gerraren sarraskiak, eta errealitatea ez zitzaien batere asebetegarri egiten. Errealitateak esnarazten zien etsipen handiarengatik “galduta” sentitzen ziren.

John Dos Passos eta bere lanak

Taldeko politikoki konprometituena eta teknikoki berritzaileena zen. Chicagon jaio zen. Aita Portugaleko abokatu aberatsa zuen, eta bere amarekin atzerrian eman zuen haurtzaroa eta nerabezaroaren zati handi bat. AEBra itzulita, Harvard Unibertsitatean graduatu zen 1916an.

Gero, Lehen Mundu Gerran, anbulantzia-gidari ibili zen Italian eta Frantzian. Orduko bizipenak oinarritzat hartuta, Three Soldiers eleberri bakezale garratza argitaratu zuen. Lehen Mundu Gerraren ondoren errealitatea ez zitzaion asebetetzen; Belaunaldi Galduko kideek iritzi bera zuten. Bere ezaugarri nagusia errealitateak sortzen zien desilusio handia zen.

Manhattan Transfer eleberriari esker ospe handia lortu zuen. New York hirian girotutako kontakizun luzean berrikuntza estilistikoak egiteko aukera izan zuen. USA trilogiak (The 42nd Parallel, 1919 eta The Big Money) ederki islatu zuen bizitasun hori.