Bakterioen gene-transferentziak eta birusen zikloak
Transformazioa
Transformazioa: Bakterioak inguruko DNA molekulak hartu eta bere genoma aldatzen du. Jasotako DNA errekonbinatu daiteke bakterioak duen zati homologoarekin.
Konjugazioa
Konjugazioa: Bakterio batetik bestera zuzenean transferitzen da, zelulen arteko kontaktuaren bidez.
- Bi zelulak elkar ukitzen dute konjugazio zubiaren bitartez.
- Zelula emailearen kromosomako leku berezi batean DNA erreplikatzen hasten da.
- Erreplikatu berri den DNA zelula hartzailera transferitu egiten da; hau da, plasmidoak trukatzen dira. Zubia haustean transferentzia amaitzen da.
- Transferitutako DNAk zelula hartzailearen genomaren berezko eskualdea ordezka dezake.
Transdukzioa
Transdukzioa: Zelula ostalari baten DNA birusen bidez beste batera pasatzea.
Fagoak zelularen baliabideak ustiatu ditzake erreplikatzeko eta fago berriak sortzeko, eta ondorioz bakterioa suntsitzen da (ziklo litikoa). DNA birala bakterio kromosomari gehitu eta honekin erreplikatu ostean, DNA hori beste zeluletara transferitzen da (ziklo lisogenikoa).
Transdukzioaren bi mota
- Transdukzio orokorra: Fagoen ziklo litikoan askotan DNA zatitu egiten da eta zati horiek egituran paketa daitezke. Fagoak beste bakterio bat infektatzean DNA bakterianoa sartu eta hartzailearen kromosoman integratu daiteke.
- Transdukzio murriztua (espezializatua): Ziklo lisogenikoa egiten ari den fagoak, ziklo litikoa hastean askatzean, zelula ostalariaren zati bat bere gene baten ordez eraman dezake. Hurrengo infekzioan aurreko ostalariaren informazio genetikoa ere jasoko du.
Ziklo litikoa
Ziklo litikoa: Birusaren geneak adierazten dira eta behar diren molekula guztiak lanean jartzen ditu ostalariak. Denbora jakin baten ondoren birusaren osagaiak sintetizatzen dira, hau da, kapsidak eta genomaren kopiak. Gero birusaren elementu guztiak elkartzen dira eta ostalari zelulan barruan birus ugari pilatzen dira. Azkenean, birus berriak zelulatik kanpora ateratzen dira, zelula infektatuaren lisia eraginez. Aske geratutako birusak beste zelula batzuk infektatzen dituzte, heriotza eragin dezaketen arte.
Ziklo lisogenikoa
Ziklo lisogenikoa: Birusaren azido nukleikoa zelularen DNAn txertatzen da. Erretrobirusetan prozesua luzeagoa izan ohi da: genomak RNA dira eta alderantzizko transkriptasa dute; horri esker RNA birikotik abiatuta DNA birkoa sortzen da. Birusa egoera honetan profago moduan egoten da. Profagoa zelula ostalariaren ugalketarekin batera ugalduko da. Baldintza jakin batzuk ematean profagoa aktiba daiteke eta ziklo litikoari ekin egiten dio.
Oharrak: Testuan jasotako kontzeptu guztiak mantendu dira; egitura eta ortografia eguneratu dira ulermen hobea eta SEO hobekuntza lortzeko. Azpiatalak erabilita: Transformazioa, Konjugazioa, Transdukzioa (bi mota), Ziklo litikoa eta Ziklo lisogenikoa, bilatzaileen bidez bilaketa espezifikoak erraztuko dira.