Antzinako Erregimena eta Ilustrazioa: XVIII. Mendea

Gizarte Estamentala eta Demografia

XVIII. mendean, batez ere bigarren erdialdean, Europako biztanleria ugaritu zen. Jaiotza-tasa oso altua zen eta heriotza-tasa gutxitu egin zen, arrazoi hauei esker: izurriteak eta uzta txarrak gutxitu egin ziren, elikadura hobetu egin zen eta gerrak ez ziren hain hilgarriak izan.

Gizartea hiru estatutan antolatuta zegoen: noblezia, kleroa eta herri xehea. Nobleziak eta kleroak pribilegioak zituzten (adibidez, ez zuten zergarik ordaintzen).

Ilustrazioa eta Despotismo Ilustratua

Ilustrazioa XVIII. mendeko Antzinako Erregimenaren printzipioak zalantzan ipini zituen korronte intelektuala izan zen. Bere oinarri ideologikoak honako hauek izan ziren: arrazoia, berezko eskubideak eta tolerantzia.

Despotismo ilustratua: XVIII. mendean, hainbat errege-erreginak Ilustrazioko hainbat ideia ezarri zituzten, esaterako, Jose II.a Austriakoak eta Katalina II.a Errusiakoak. Fenomeno horri despotismo ilustratua deritzo. Errege horien helburua beren mendekoen hezkuntza-maila hobetzea zen. Horretarako, hainbat neurri hartu zituzten:

• Hezkuntza-erakunde berriak sortzea.
• Administrazio nagusia indartzea.
• Desamortizazioak burutzea.

Monarkia Absolutua eta Ekonomia

XVIII. mendean, monarkia absolutua zen gobernu-forma hedatuena Europako zatirik handienean. Erregeak edo erreginak bere esku zituen estatuaren botere guztiak: legeak egiten eta aldarrikatzen zituen. Hala ere, zerga berriak ezartzeko edo zenbait lege aldarrikatzeko, ordezkarien biltzarren onarpena behar zen. Monarkia absolutuak merkantilismoa ezarri zuen herrialdearen aberastasuna neurtzeko eta kudeatzeko.

Karlos III.a: Despotismoa Espainian

Espainian, Karlos III.a (1759-1788) izan zen despotismo ilustratuaren ordezkaririk esanguratsuena. Bere ministroek hainbat neurri ezarri zituzten Espainia modernizatzeko:

• Erreforma ekonomikoak.
• Jesuitak Espainiatik bidaltzea.
• Hezkuntza sustatzeko Herrialdearen Adiskideen Elkarte Ekonomikoak sortzea.

Karlos IV.a eta Iraultzaren Eragina

Karlos IV.a 1788an bihurtu zen errege. Urtebete geroago, 1789an, Frantziako Iraultza piztu zen, eta Espainian Ilustrazioa iraultzarekin lotu zen. Horregatik, erreformak geldiarazi egin ziren eta zentsura areagotu zen. Karlos IV.aren ministroek (Floridablanca, Aranda eta Godoy) errege-ogasunaren krisialdiari aurre egin behar izan zioten. Kanpo-politikan, Espainiak Frantzia iraultzailearen aurkako borrokan parte hartu zuen beste herrialde batzuekin batera.