1836ko Desamortizazioa: Mendizabalen Erreforma Liberalak
1836ko Desamortizazioa: Testuingurua eta Helburuak
1836ko desamortizazioa Maria Cristinaren erregeordetzaren garaian eman zen, progresistak gobernuan zeudelarik. Liberalek finkapen prozesua hasi zuten Lehen Gerra Karlistarekin (1833-1839) batera.
Gatazka dinastikoa izateaz gain, liberalismoaren eta absolutismoaren arteko borroka ideologikoa ere izan zen: Maria Cristina bando liberalen aldekoa zen, eta Carlos Maria Isidro Borboikoa absolutismoaren aldekoa. Liberalek erreformak eta estatuaren modernizazioa nahi zituzten; absolutistek, berriz, Antzinako Erregimena mantendu.
Zer da Desamortizazioa?
Desamortizazioa gobernu liberalek hartutako neurri garrantzitsuena izan zen, eta Aro Garaikideko historian benetako desamortizazioaren adibidetzat hartu zen.
Desamortizazioaren kontzeptua: Antzinako Erregimenak merkatutik baztertuta zituen ondasun higiezinak merkatu askera ateratzea zen. Nahiz eta Mendizabalen desamortizazioa garrantzitsuena izan, aurretik beste saiakera batzuk ere eman ziren.
Mendizabalen Desamortizazioaren Prozedura
Prozedura juridikoak bi urrats nagusi izan zituen:
- Bereizketa: Zein lur desamortizatu behar ziren. Nobleziarenak kanpo geratu ziren, baina Elizarenak ez.
- Prozesua: Desamortizazio prozesua bera nola gauzatu zen.
Hori guztia posible egiteko, aurretik sistema feudala eta maiorazkoa abolitu ziren, lurrak merkatu librean geratu zitezen, saldu edo erosteko.
Desamortizazioaren Helburu Nagusiak
Ekonomiaren Ikuspuntua
- Dirua lortzea: Zor publikoa ezabatu eta Ogasunaren egoera penagarria konpontzea.
- Armada liberala hornitzea: Gerra Karlista irabazteko funtsak biltzea, Isabel II.a tronuan mantentzeko.
Politikaren Ikuspuntua
- Liberalismoa sendotzea: Oinarri soziala zabalduz.
- Lurjabe berrien leialtasuna: Lurjabe berriek liberalen garaipena behar zuten, bestela lurrak Elizari itzuli beharko zizkioten.
- Elizaren boterea murriztea.
Ikuspuntu Soziala
- Lurjabe ertainen klase bat sortzea.
- Lur jabegoaren egitura aldatzea.
- Lurraren errendimenduak handitzea.
Emaitzak eta Ondorioak
Emaitzak desberdinak izan ziren:
- Ekonomikoa: Arrakasta erlatiboa. Lur guztiak batera merkaturatzean, eskari eta eskaintzaren legea kontuan hartuta, lurren prezioak beherakada izan zuen, eta Estatuak ez zuen lortu espero zen diru guztia eskuratzea.
- Politikoa: Arrakasta. Lehen Karlistada irabaztea lortu zen, eta liberalismoaren iraupena ziurtatu zen. Burgesiak, negozio borobilak egin baitzituen, liberalen alde jarraitu zuen.
- Soziala: Porrota. Dirua lortzeari lehentasuna eman zitzaionez, ez zen nekazaritzan erreforma sakonik egin, eta ez zen lurrik gabeko nekazarien arazoa konpondu.